E-İmza Formatları Karşılaştırması: CAdES, PAdES ve XAdES Nedir?
Elektronik imza yalnızca bir onaylama simgesi değil, uluslararası standartlarla tanımlanmış veri yapılarıdır. Avrupa Telekomünikasyon Standartları Enstitüsü (ETSI) tarafından geliştirilen ve Türkiye'de BTK tebliğleriyle kabul edilen üç temel gelişmiş imza formatı bulunur: CAdES, PAdES ve XAdES.
1. Üç Büyük Standart ve Kullanım Alanları
Hangi formatın seçileceği, imzalanacak belgenin dosya türüne ve entegrasyon yapılacak platforma göre belirlenir:
📄 PAdES (PDF Advanced Electronic Signatures - ETSI EN 319 142)
Özel olarak PDF belgeleri için geliştirilmiştir. İmza verisi, zaman damgası ve doğrulama sertifikaları doğrudan PDF dosyasının kendi gövdesi içine gömülür. Adobe Acrobat Reader gibi standart PDF okuyucular tarafından doğrudan açılıp yeşil onay çubuğuyla görsel olarak doğrulanabilir. Kurumsal sözleşmeler ve resmi yazışmalar için idealdir.
📦 CAdES (CMS Advanced Electronic Signatures - ETSI EN 319 122)
İkili (binary) her türlü dosya formatını imzalamak için Cryptographic Message Syntax (CMS / PKCS#7) standardını temel alır. Word belgeleri, resimler, ses ve video dosyaları, CAD çizimleri veya UYAP ortamında kullanılan .udf / .imz uzantılı dosyalar CAdES yapısında paketlenir.
🌐 XAdES (XML Advanced Electronic Signatures - ETSI EN 319 132)
Yapılandırılmış XML verilerini imzalamak için tasarlanmıştır. Gelir İdaresi Başkanlığı'nın (GİB) e-Fatura, e-Arşiv, e-İrsaliye ve e-Defter sistemlerinde Mali Mühür ve e-imza ile imzalanan tüm UBL-TR veri paketleri XAdES formatındadır.
2. İmza Seviyeleri: BES, EPES, T ve A (LTV)
Her üç format da kendi içinde güvenlik ve arşivleme derinliğine göre seviyelere ayrılır:
- -B (Basic / BES): Temel düzeyde sertifika ve imza verisini barındırır. Kısa ömürlü işlemler içindir.
- -T (Timestamp): İmzaya yasal bir zaman damgası eklenmiş halidir. İmzanın sertifika geçerlilik süresi içinde atıldığını kanıtlar.
- -LT / -A (Long Term / Archival): Sertifika iptal listeleri (CRL/OCSP) ve arşiv zaman damgaları pakete eklenir. Belgelerin 10-30 yıl sonra dahi geçerli kalmasını sağlayan bu yapıyı LTV (Uzun Dönemli Doğrulama) Rehberimizden inceleyebilirsiniz.
Doğrulama adımlarında sertifika durumunun sorgulanmasını Sertifika İptal Listesi ve OCSP Protokolü yazımızdan öğrenebilirsiniz.
Editoryal Güvence & İnceleme Notu
Bu rehber, E-Dönüşüm ve Bilişim Hukuku Masası tarafından 5070 Sayılı Elektronik İmza Kanunu, VUK ve ilgili resmi mevzuat standartlarına göre hazırlanmış ve güncellenmiştir.