E-Bilet sistemlerinde kullanıcı profil verilerinin işlenmesinde açık rıza metinleri nasıl kurgulanmalıdır?
3 Cevap Nasıl Uygulanır?
E-bilet sistemleri, hem Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı / GİB regülasyonlarına (biletin mali ve yasal geçerliliği) hem de KVKK ve ETK mevzuatına doğrudan tabidir.
Profilleme ve pazarlama amacıyla açık rıza metinleri kurgulanırken en kritik ilke, hizmet şartına bağlı açık rıza yasağıdır (hizmetin ifasının açık rızaya bağlanamaması). Mimari ve hukuki metin kurgusu şu şekilde yapılandırılmalıdır:
1. Sözleşmenin İfası ile Açık Rızanın Ayrıştırılması: Yolcunun adı, soyadı, TCKN/pasaport numarası, koltuk/sefer bilgisi ve fatura/iletişim adresi gibi verilerin işlenmesi; bilet sözleşmesinin kurulması (KVKK m. 5/2-c) ve Gelir İdaresi Başkanlığı e-Bilet tebliğleri ile emniyet bildirimleri (KVKK m. 5/2-ç) kapsamında "kanuni zorunluluk"tur. Bu veriler için kesinlikle açık rıza istenmemeli, yalnızca kapsamlı bir Aydınlatma Metni sunulmalıdır.
2. Katmanlı ve Ayrıştırılmış (Granular) Onay Kutucukları: Profilleme (ziyaret sıklığı, seyahat tercihleri analizi) ve ticari elektronik ileti (SMS, e-posta kampanyaları) için ayrı ayrı onay kutucukları (checkbox) yer almalıdır. Bu kutucuklar asla önceden işaretlenmiş (pre-ticked) olmamalıdır. Kullanıcı kutucukları işaretlemeden de bilet satın alma işlemini eksiksiz tamamlayabilmelidir. "Kullanıcı Sözleşmesini ve Açık Rıza Metnini onaylıyorum" şeklinde tek bir birleşik onay kutusu oluşturulması Kurul kararlarına aykırıdır.
3. Geri Alma (Opt-out) Mekanizması ve Loglama: Kullanıcı profiline "Pazarlama Tercihlerim" paneli eklenmeli, yolcunun verdiği açık rızayı istediği zaman kolayca geri alabilmesi sağlanmalıdır. Ayrıca verilen açık rızanın zamanı, IP adresi, metin versiyonu ve onay yöntemi (web, mobil app) değiştirilemez log kayıtlarıyla saklanmalı; ticari ileti onayları ise İYS (İleti Yönetim Sistemi) ile senkronize edilmelidir.
Bilet satın alma adımında ödeme butonunun hemen üstüne iki ayrı onay kutucuğu koymalısınız: Birincisi "Kullanıcı Sözleşmesi ve Aydınlatma Metnini okudum", ikincisi ise isteğe bağlı olan "Özel kampanyalardan ve kişiselleştirilmiş seyahat önerilerinden haberdar olmak istiyorum". İkinci kutuyu kesinlikle zorunlu tutmayın; bilet satışı bu onaya bağlanamaz. Ayrıca kampanya onaylarını ETK gereği İYS'ye bildirmeyi ve kullanıcıya dilediğinde profilinden izni kaldırma imkanı sunmayı unutmayın.
KVKK 12. maddesi gereğince veri sorumluları kişisel verilerin hukuka aykırı işlenmesini ve erişilmesini önlemekle yasal olarak yükümlüdür.
- Herhangi bir siber saldırı veya yetkisiz veri sızıntısı tespit edildiğinde, veri sorumlusunun en geç 72 saat içinde durumu Kişisel Verileri Koruma Kurumu'na (KVKK) bildirmesi zorunludur.
- Aynı zamanda etkilenen ilgili kişilere de makul sürede açık ve şeffaf bildirim yapılması şarttır; aksi takdirde en üst sınırdan idari para cezası uygulanır.
- Şirket sistemlerindeki veri tabanlarının şifrelenmesi (AES-256), yetki matrislerinin daraltılması ve düzenli sızma testleri (pentest) yapılması kanuni teknik tedbirlerin temelidir.
Olası denetimlerde teknik tedbirlerin alındığını ispatlayabilmek için SIEM log kayıtlarınızı zaman damgalı olarak saklayın.